قیمت جهانی نفت برنت همچنان بالای ۴۵ دلار

قیمت زودپز در بازار چقدر است؟

رشد قیمت مسکن مهر شهرهای جدید

کسادی بازار خودروی دست دوم در انگلیس

ساخت ۲۰۰ هزار خانه برای کارگران کلید خورد

جزئیات افزایش حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی

تصویب نصفه و نیمه حق مسکن کارگران

تست چهار گزینه ای بودجه

دلیل غیبت خبرسازِ روحانی در مجلس مشخص شد

واکنش ها به مخالفت مجلس با گزینه روحانی

رمزگشایی سردبیر سابق کیهان از سخنان فتاح

پاسخ تند نماینده تهران به سوال یک خبرنگار

کدخدایی راه ورود اصلاح طلبان به ۱۴۰۰ را بست

واکنش ظریف به شایعه پیشنهاد کاهش تحریم ها

قلب صنعت و بازرگانی بی وزیر ماند

جهش تولید و فروش شرکت صنایع تجهیزات نفت و خودکفائی در تحریم ها

وعده گشایش اقتصادی روحانی به کجا خواهد رسید؟/ پیش فروش نفت؛ تحویل «زمین سوخته» به دولت بعد!

صادرات نفت ایران چقدر است؟

در جلسه سران قوا درباره فروش نفت چه گذشت؟

قیمت پرفروش ترین گوشی های سامسونگ

انعقاد تفاهم نامه همکاری بانک دی با بیمارستان خاتم الانبیاء

مبارزه با انحصار

عرضه ۴۳هزار خودرو به بازار

مقایسه تویوتا لندکروزر GXR با پورشه کاین V6

جاماندگان بیمه بیکاری چه کنند؟

پیامد چند ساله یک تصمیم یک شبه؛ وزیر نفت پاسخ هدر رفت منابع را می دهد؟

بورس، لنگرگاه نفتكش ها

واکنش به ادعای ارتباط نماینده متهم با شهردار سابق

۵ مشکل اصلی فروش سهام عدالت

دارادوم را بیشتر بشناسید

پرواز بورس های جهانی با واکسن کرونای روسی

بانک مرکزی برای انتشار اوراق ودیعه مجوز گرفت

پذیرش بدون کنکور دانشجو در مقطع کارشناسی و کاردانی در مرکز آموزش علمی کاربردی کاراد 

ورود فولاد صنعت بناب به بورس

همراهی و تعامل سازنده خبرنگاران، تقویت و استحکام شبکه بانکی را به ارمغان می آورد

یکسان سازی سقف انتقال وجه در بانک دی

چرا قیمت در بازار خودرو باز هم گران شد؟

پرداخت کمک ودیعه مسکن به مستاجران به زودی

طرح های توسعه هلدینگ ماهان طبق سیاست های گروه مالی گردشگری به پیش می رود

نفت به سفره نیامد، برنج هم دارد می رود!

کد خبر : ۱۸۲۳
زمان انتشار :
facebook telegram twitter google+ cloob Yahoo print

چگونه می توان از چرخه مخرب نفتی فرار کرد؟/آیا می توان به عدم تعادل های اقتصاد پایان داد؟

اقتصاد ایران اسیر گردونه ای معیوب شده است. تورم مزمن به عنوان اصلی ترین معضل کنونی، فرزند عدم تعادل ها در اقتصاد ایران است. عدم تعادل هایی که سرنخ شان به ناترازی بودجه ختم می شود.

چگونه می توان از چرخه مخرب نفتی فرار کرد؟/آیا می توان به عدم تعادل های اقتصاد پایان داد؟

به گزارش پایگاه خبری اقتصاد مثبت، اقتصاد ایران اسیر گردونه ای معیوب شده است. تورم مزمن به عنوان اصلی ترین معضل کنونی، فرزند عدم تعادل ها در اقتصاد ایران است. عدم تعادل هایی که سرنخ شان به ناترازی بودجه ختم می شود. هنگامی که فروش نفت عادی است، دولت دلار نفتی را در اختیار بانک مرکزی می گذارد و معادل ریالی آن را دریافت می کند. در این حالت بانک مرکزی به سبب فشار دولت، از کثرت درآمدهای نفتی برای سرکوب قیمت دلار استفاده می کند. سیاستی که بیماری هلندی را تشدید می کند. تا زمانی که فراوانی درآمدهای نفتی وجود دارد، این چرخه در ظاهر به خوبی کار می کند؛ اما نقطه شکست این چرخه هنگامی است که به هر دلیلی، ورود درآمدهای نفتی به اقتصاد، کند شود. در این زمان دولت راه بازگشتی از هزینه هایی که در زمان وفور ارزی ایجاد کرده، ندارد. این جاده یک طرفه منجر به بدهکاری دولت به بانک مرکزی و در نهایت تورم می شود. مسعود نیلی، اقتصاددان پیشنهاد می دهد برای خروج از این چرخه مخرب، صندوق توسعه ملی، کنترل ورودی درآمد نفتی را به دست گیرد. در این حالت، سهم بودجه از درآمدهای ارزی یک «رقم ثابت» برای تمام دوره ها باشد و مانند روند فعلی، «درصدی» از درآمدهای ارزی هر سال به بودجه تزریق نشود. به تعبیری صندوق، ایفاگر نقش پلیس برای نحوه تردد درآمدهای نفتی در اقتصاد ایران می شود.

راه فرار از چرخه مخرب نفتی

شرط لازم برای دستیابی به رشد اقتصادی بالا و پایدار، رفع ریشه های تورم مزمن در اقتصاد است و تورم مزمن نیز ریشه در عدم تعادل های اقتصاد دارد. در اینجا این سوال مطرح می شود که ماهیت عدم تعادل ها چیست و این عدم تعادل ها چگونه شکل می گیرند؟ پاسخ آن است که بخش عمده ای از عدم تعادل های اقتصاد ایران ناشی از ناترازی ساختار بودجه و وابستگی بودجه عمومی به نفت و پیش بینی ناپذیری درآمدهای نفتی است. مسعود نیلی، اقتصاددان در این زمینه پیشنهاد می دهد نقش صندوق توسعه ملی بازسازی شود، بدین معنی که سهم دولت از درآمدهای ارزی، نه به شکل درصد و بلکه به شکل یک عدد ثابت باشد تا رفتار و بودجه دولت پیش بینی پذیر شوند. نیلی در گفت وگوی تصویری با رسانه «اکوایران»، راهکار عملی کاهش وابستگی اقتصاد ایران به نفت را شرح داده است.

ریشه بیماری هلندی

اقتصاد ایران یک اقتصاد وابسته به نفت است. چطور این درآمدهای ارزی تعادل را در بودجه عمومی به هم زده است؟ نیلی دومینوی ناترازی در بودجه و نقش آن در شکل گیری تورم مزمن را در این گفت وگو شرح می دهد: «درآمد ارزی دولت حاصل از صادرات نفت، فارغ از نقش صندوق توسعه ملی، تحت اختیار بانک مرکزی قرار می گیرد. بانک مرکزی ارز را دریافت کرده و درمقابل ریال در اختیار دولت قرار می دهد.» به گفته نیلی، در مرحله بعد دولت با استفاده از منابع ریالی، مبادرت به تامین مخارج خود می کند. از نظر این اقتصاددان، ریالی که در ازای خرید ارز نفتی در اختیار دولت قرارداده می شود از جنس پایه پولی است و در ضریب فزاینده خود ضرب شده و به شکل نقدینگی وارد اقتصاد می شود. نیلی معتقد است در این مرحله، عملکرد بانک مرکزی درخصوص منابع ارزی اش است که تعیین می کند نقدینگی به وجود آمده در اقتصاد منجر به ایجاد تورم می شود یا خیر. بر اساس توضیح این استاد دانشگاه، در صورتی که درآمدهای نفتی در دوره ای افزایش داشته باشد و بانک مرکزی تمام ارز نفتی خریداری شده را به متقاضیان بفروشد، موجب افزایش عرضه ارز و در ادامه کاهش نرخ ارز خواهد شد. در این میان، آنکه ضرر می کند، تولید کننده داخلی، به واسطه ارزان شدن کالاهای وارداتی و گران شدن کالاهای صادراتی در بازارهای جهانی است. به گفته این اقتصاددان، در این نقطه با تغییر نسبت قیمت کالا و خدمات قابل تجارت به قیمت کالا و خدمات غیرقابل تجارت، اقتصاد دچار بیماری هلندی می شود.

نقطه غیرقابل بازگشت: حال اگر به نقطه ای بازگردیم که درآمد های نفتی کاهش پیدا کرده است، آیا می توان آثار اقتصادی ناشی از افزایش مخارج دولتی در دوره گذشته را رفع کرد؟ پاسخ نیلی منفی است. در حقیقت مخارج دولت برگشت ناپذیر است و تنها موجب کسری بودجه در دوره های آتی خواهد شد. بنابراین شکافی میان مخارج و درآمد های دولت ایجاد می شود و در نتیجه دولت را به بانک مرکزی بدهکار خواهد کرد. نتیجه به باور نیلی، چیزی جز رشد سطح عمومی قیمت ها در اقتصاد نیست. این اقتصاددان تاکید دارد که اگر درآمد های دولتی در ایران به واسطه مالیات تامین می شد، شاهد نوسانات شدید در آن نبودیم. او این نوسانات را ریشه اصلی ایجاد تورم مزمن در اقتصاد ایران معرفی می کند.

پیش بینی ناپذیری درآمد های دولت

مخارج دولت در کشور ما بخش عظیمی از تقاضای بازار را شکل می دهد و به همین دلیل رفتار دولت در اقتصاد بسیار تعیین کننده است. آحاد اقتصادی انتظار دارند رفتار دولت یک رفتار پیش بینی پذیر باشد. به گفته نیلی، برای رفع این معضل، موضوع قاعده مالی شکل گرفته است. قاعده مالی، دولت را موظف به ترسیم تصویری از رفتار مالی دو سال آینده خود می کند.

نیلی با اشاره به تجربه کشورهای دیگر می گوید: «در کشورهای وابسته به منابع طبیعی، صندوق های ثبات ساز ایجاد شده است که سرعت ورود درآمد ارزی منابع طبیعی را به اقتصاد کشورشان کنترل می کنند.» در ایران در برنامه سوم توسعه، حساب ذخیره ارزی ایجاد شد و بعد از گذشت چند ماه به صندوق ذخیره ارزی تغییر نام داد و به کل کارکرد موثر خود را از دست داد. در این میان، نقش صندوق توسعه ملی بسیار اهمیت دارد.

نیلی در این باره پیشنهاد می دهد که سهم دولت از درآمدهای ارزی تثبیت شود. او معتقد است در حال حاضر که سهم دولت درصدی از درآمدهای ارزی است، نقش صندوق در ایجاد ثبات در اقتصاد ایران محقق نخواهد شد، مگر آنکه سهم بودجه دولت رقم ثابتی را در تمام دوره ها به خود اختصاص دهد. از نظر این اقتصاددان، صندوق باید توانایی کنترل سرعت ورود درآمدهای ارزی به درآمدهای دولت و به کل اقتصاد را داشته باشد. گویی صندوق باید همانند یک سرعت گیر در هنگام وفور درآمدهای نفتی نقش بازی کند. طبق پیشنهاد نیلی، در شرایطی که صندوق با مازاد درآمد مواجه است، می تواند آن را به شکل سرمایه گذاری خارجی درآورد، که نه تنها برای دوره های آتی پس انداز می شود، بلکه موجب ایجاد درآمد بلندمدت برای کشور خواهد شد. اما علاوه بر اینها، از نظر استاد اقتصاد دانشگاه شریف، عدم برآورد مشخص و دقیق مخارج در بودجه دولت و پایبند نبودن به بودجه تنظیم شده، یک بحث نهادی است که باید در حوزه اقتصاد سیاسی بررسی شود.

پایان پیام/

کلید واژه :

تعادل های اقتصاد

،

اقتصاد ایران

،

اقتصاد

ثبت نظرات
captcha